Szanowni Państwo,
Informujemy, że Rządowe Centrum Legislacji opublikowało na swojej stronie projekt (z dnia 1 września 2025 roku) Ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw.
Jak czytamy w uzasadnieniu projektu tej ustawy, celem zmian jest „(…) wprowadzenie rozwiązań prawnych zmierzających do wzmocnienia Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), w celu bardziej efektywnego i skutecznego egzekwowania przestrzegania przepisów prawa pracy, a przede wszystkim poprawy sytuacji osób wykonujących pracę zarobkową.”
Zgodnie z projektowanymi zmianami wzmocnienie Państwowej Inspekcji Pracy miałoby nastąpić przez:
• Uprawnienie PIP do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę.
Takie uprawnienie przysługiwać będzie okręgowym inspektorom pracy. Decyzje te będą pociągały za sobą dla obu stron umowy konsekwencje w zakresie prawa pracy, podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenia społeczne i będą obejmować również okresy wsteczne. W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek ubezpieczeniowych decyzja będzie podlegała natychmiastowemu wykonaniu w odniesieniu do okresu po jej wydaniu, co oznacza konieczność zapłaty przez pracodawcę na bieżąco zaliczek na podatek i składek, nawet jeśli odwoła się on od decyzji PIP; zaś w odniesieniu do okresu sprzed wydania decyzji – decyzja będzie wstrzymana do dnia upływu terminu na wniesienie odwołania, a w przypadku wniesienia odwołania – do dnia prawomocnego orzeczenia sądu.
Od decyzji będzie przysługiwało odwołanie do Głównego Inspektora Pracy, a następnie do sądu rejonowego.
• Umożliwienie wymiany danych pomiędzy PIP, ZUS i KAS na potrzeby kontroli.
• Wprowadzenie możliwości przeprowadzania przez PIP zdalnych kontroli.
Powyższe obejmuje również wykorzystanie w tym celu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie czynności kontrolnych na odległość, jak również prowadzenie dokumentacji kontrolnej w postaci elektronicznej.
• Wprowadzenie obowiązku sporządzania przez PIP rocznych i wieloletnich planów działań dla kontroli celowych na podstawie analizy ryzyka.
• Co najmniej dwukrotne zwiększenie maksymalnej wysokości grzywny, jaką PIP może nałożyć w postępowaniu mandatowym.
Wyższe kary grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, mają na celu zapewnienie skuteczniejszej ochrony pracowników oraz pełnić funkcję odstraszającą dla pracodawców nieprzestrzegających przepisów prawa pracy.
Ponadto, ustawa przewiduje dodatkowe obowiązki dla PIP:
• Główny Inspektor Pracy będzie zobowiązany do opracowania wieloletniej strategii budowania zdolności i poprawy warunków pracy PIP obejmującej w szczególności: sprostanie wyzwaniu nieobsadzonych wakatów, wprowadzenia narzędzi informatycznych na potrzeby skutecznych kontroli, opracowania metod zarządzania i narzędzi oceny ryzyka, aby kontrole były ukierunkowane i skuteczne, oraz planu szkoleń dla pracowników w zakresie wdrażania nowych przepisów, standardów operacyjnych i narzędzi informatycznych.
• Obowiązek przeprowadzenia audytu systemów bezpieczeństwa informatycznego PIP oraz wydanie zarządzenia w sprawie metod i standardów zarządzania kontrolami.
• Główny Inspektor Pracy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Szef Krajowej Administracji Skarbowej zobowiązani będą do utworzenia międzyinstytucjonalnego zespołu zadaniowego do spraw oceny ryzyka w celu zwiększenia skuteczności kontroli PIP.
Zgodnie z projektem, zmiany mają wejść w życie z dniem 1 stycznia 2026 roku. Przepisy obejmą również umowy zawarte przed dniem wejścia w życie ustawy.
Trwają jeszcze prace legislacyjne nad projektem. Będziemy Państwa informować o ich przebiegu. Niemniej jednak, już teraz warto rozpocząć przygotowywanie Państwa organizacji na nowe regulacje. Przede wszystkim, dokonując analizy zawartych umów cywilnoprawnych (zleceń, dzieł, B2B) pod kątem zweryfikowania, czy mogą one nosić cechy stosunku pracy, a w razie uzyskania twierdzącej odpowiedzi, rozważyć zmianę/modyfikację modelu zatrudnienia, aby ograniczyć ryzyko sporów i sankcji po wejściu w życie nowych przepisów.
W razie pytań, pozostajemy do dyspozycji.
Zespół Kancelarii Kulczycki, Puławska s. c.