Szanowni Państwo,
Oddajemy w Państwa ręce newsletter, w którym zwracamy Państwa uwagę na niedawne zmiany w przepisach prawa pracy:
- Zakaz korzystania w miejscu pracy z papierosów elektronicznych bez nikotyny.
Od 5 lipca 2025 roku obowiązuje zakaz korzystania w miejscu pracy z papierosów elektronicznych nie zawierających nikotyny. Wynika to z nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, która rozszerza definicję papierosa elektronicznego. Korzystanie z e-papierosów – również tych bez nikotyny może być dozwolone wyłącznie w palarni, jeśli pracodawca ją wyznaczy. Naruszenie przez pracownika zakazu palenia w miejscu pracy stanowić może podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej takiego pracownika za m. in. za naruszenie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (kary porządkowe, a w konkretnych stanach faktycznych, gdy będzie to uzasadnione – nawet rozwiązanie stosunku pracy). W związku z powyższymi zmianami, pracodawcy powinni zweryfikować swoje wewnętrzne regulaminy i zasady BHP i w razie potrzeby dostosować je do nowych przepisów.
- Pracodawca ma obowiązek informowania zatrudnianych cudzoziemców o prawie do wstępowania do związków zawodowych.
Od 1 czerwca 2025 roku pracodawcy mają obowiązek informowania zatrudnianych przez siebie cudzoziemców o prawie wstępowania do związków zawodowych. Pracodawcy powinni przekazać cudzoziemcom, którzy są u nich zatrudnieni stosowne zawiadomienia. Obowiązek informowania wynika z nowej ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, obowiązującej właśnie od 1 czerwca 2025 r., a konkretnie z jej art. 5 ust. 4, który stanowi: „Podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy cywilnoprawnej lub w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, informuje go w formie pisemnej, w języku zrozumiałym dla cudzoziemca, o prawie wstępowania do związków zawodowych (…)” Co więc istotne, obowiązek nie dotyczy tylko osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Ustawa nie przewiduje sankcji za naruszenie tego obowiązku.
Tyle stanowi przepis, jednak jego praktyczne zastosowanie budzi sporo wątpliwości i różnych interpretacji prawników:
- Wydaje się, że wystarczy ogólna informacja o możliwości wstąpienia do związków zawodowych, a nie wskazywanie konkretnych organizacji z danymi kontaktowymi – przepisy nie wskazują bowiem, by potrzebne były szczegółowe dane. Ponadto MRPiPS, na pytanie portalu Prawo.pl wskazało, że „Nie ma obowiązku wskazywania konkretnych organizacji związkowych funkcjonujących u danego pracodawcy – mogłoby to bowiem zostać odebrane jako faworyzowanie określonych związków. Jednocześnie nic nie stoi na przeszkodzie, aby pracodawca udostępnił przestrzeń informacyjną (np. tablicę ogłoszeń) do wykorzystania przez organizacje związkowe, jeśli takie działają w zakładzie pracy, umożliwiając im przedstawienie swojej działalności i oferty” Analogiczne stanowisko zajął Główny Inspektorat Pracy w odpowiedzi na to samo pytanie portalu.
- Wobec braku przepisów przejściowych poważne wątpliwości budzi fakt, czy powyższy obowiązek dotyczy tylko cudzoziemców zatrudnionych po 1 czerwca 2025 r., czy może jednak również zatrudnionych przed tą datą. Trafiają do nas argumenty podnoszone przez prof. Sobczyka o tym, że nie ma żadnych argumentów przemawiających za tym, że przepisy obowiązują ze skutkiem wstecznym, tj. dotyczą informowania osób, którym pracę już powierzono: „Pominąwszy ogólne reguły wykładni prawa, to z przepisu wynika, że informacja powinna być udzielona przez pracodawcę „powierzającego pracę”. Taki zwrot może być interpretowane wyłącznie w ten sposób, że powyższa czynności powinna być wykonana „wraz z powierzeniem”, a nie osobie, której pracę już powierzono. Gdyby ustawodawca miał odmienną wolę, to winien wskazać termin na wykonanie powyższej czynności”
Ponadto, MRPiPS, na pytanie portalu Prawo.pl wskazało, że (przytaczając za portalem): „(…) obowiązek informacyjny odnosi się do nowo zatrudnianych cudzoziemców i realizowany jest z chwilą zatrudnienia. – Ustawodawca nie przewidział obowiązku informowania pracowników już zatrudnionych przed 1 czerwca 2025 r. Niemniej, jeżeli pracodawca zdecyduje się na udostępnienie przestrzeni ogłoszeniowej dla organizacji związkowych, informacja ta może dotrzeć również do obecnych pracowników, co jest zgodne z ideą transparentności i wspierania dialogu społecznego.”
Na to samo pytanie portalu odpowiedział również Główny Inspektorat Pracy, który zaznaczył, że odpowiedzi były wcześniej konsultowane z ministerstwem, wskazując, że: „W opinii MRPiPS, z uwagi na brak przepisów przejściowych, na podmiocie powierzającym pracę cudzoziemcowi spoczywa obowiązek poinformowania o prawie wstępowania do związków zawodowych nie tylko cudzoziemców, którym podmiot ten powierzył pracę po wejściu w życie nowej ustawy, lecz także pozostałych cudzoziemców, którzy wykonują pracę w tym podmiocie, tzn. również przyjętych do pracy przed dniem 1 czerwca 2025 r.” – a więc prezentując sprzeczne stanowisko do tego wskazanego bezpośrednio w odpowiedzi ministerstwa.
W naszej ocenie, wobec pojawiających się rozbieżności interpretacyjnych i do czasu wypracowania linii orzeczniczej przez organy i sądy, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest oczywiście informowanie wszystkich zatrudnionych cudzoziemców – również tych zatrudnianych przed 1 czerwca 2025 roku.
- Wskazujemy również, że zarówno w stanowisku ministerstwa, jak i GIP (o których mowa była w poprzednim ustępie) pojawiła się informacja o tym, że ustawa nie zwalnia podmiotu powierzającego pracę z obowiązku przekazania cudzoziemcowi informacji o możliwości przystąpienia do związków zawodowych, w przypadku gdy w danym podmiocie nie działają związki zawodowe. W takim przypadku podmiot powierzający pracę może dodatkowo poinformować cudzoziemca, że w chwili przekazania informacji o prawie wstępowania do związków zawodowych w zakładzie nie działają organizacje związkowe.
W razie potrzeby, pozostajemy do Państwa dyspozycji.
Zespół Kancelarii Kulczycki, Puławska s. c.