Szanowni Państwo,
Pragniemy Państwa poinformować, że 11 czerwca 2026 roku uchwalona została przez Sejm „Ustawa o systemach sztucznej inteligencji”, będąca ustawą wdrażającą europejski Akt o sztucznej inteligencji (AI Act) do polskiego porządku prawnego. Ustawa ma uregulować rynek systemów AI w Polsce oraz zapewnić stosowanie wymogów AI Act, w tym dotyczących systemów wysokiego ryzyka. Celem jest połączenie rozwoju innowacji z ochroną praw obywateli oraz bezpieczeństwa użytkowników systemów AI.
Kluczowym elementem ustawy jest powołanie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) jako organu nadzoru rynku AI. KRiBSI będzie mogła kontrolować podmioty wykorzystujące AI, badać zgodność systemów z AI Act, nakładać sankcje administracyjne oraz w skrajnych przypadkach wycofywać z rynku systemy niespełniające wymogów.
Ustawa wprowadza zakaz stosowania „niebezpiecznych zastosowań AI”, w szczególności systemów stwarzających szczególne ryzyko naruszenia praw obywateli. Za naruszenia przewidziano administracyjne kary pieniężne oraz odpowiedzialność zarówno dla dostawców, jak i użytkowników systemów AI, z naciskiem na systemy wysokiego ryzyka.
Podmioty wprowadzające i eksploatujące systemy AI (zwłaszcza wysokiego ryzyka) muszą zapewnić dokumentację techniczną, przejrzystość działania systemu, nadzór człowieka oraz monitorowanie skutków jego stosowania. Użytkownicy systemów AI zobowiązani są m.in. do przeszkolenia personelu oraz zapewnienia zgodności operacyjnej systemów z wymogami prawnymi, także w zakresie ochrony danych osobowych.
Ustawa przewiduje tworzenie piaskownic regulacyjnych, czyli środowisk testowych dla nowych technologii AI, zarządzanych przez KRiBSI. Minister właściwy do spraw informatyzacji może udzielać wsparcia finansowego na badania naukowe i prace rozwojowe nad AI, a także wydawać interpretacje generalne i indywidualne dla przedsiębiorstw.
Przewidziano mechanizm interpretacji (ogólnych i indywidualnych), które mają zapewnić przewidywalność regulacyjną dla firm korzystających z AI. Ustawa nakłada także na organy obowiązek przygotowywania rekomendacji najlepszych praktyk oraz corocznych informacji o mocach obliczeniowych i zapotrzebowaniu na energię na potrzeby AI.
Ustawa, zgodnie z rządowym projektem, ma co do zasady wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, przy czym niektóre obowiązki są powiązane z harmonogramem AI Act (pełne dostosowanie do 2027 r.). Obecnie, po uchwaleniu przez Sejm, ustawa wymaga jeszcze rozpatrzenia przez Senat i podpisu Prezydenta.
W zakresie przygotowania organizacji na wejście w życie nowych przepisów, najważniejsze jest, żeby potraktować AI jak osobny obszar compliance.
W związku z powyższym, zaleca się:
- Przeprowadzić inwentaryzację/spis wszystkich używanych w organizacji narzędzi AI, ze wskazaniem który dział i do czego wykorzystuje te narzędzia.
- Dokonać klasyfikacji i oceny ryzyka poprzez przypisanie każdego systemu do kategorii z AI Act (zakazane, wysokie ryzyko, ograniczone, minimalne) – szczególnie jeśli służy do decyzji o ludziach (rekrutacja, scoring, dostęp, monitoring).
- Dokonać analizy ryzyka i oceny skutków dla ochrony danych wymaganej przepisami RODO.
- Przyjąć politykę korzystania AI regulującą takie kwestie jak zasady, co wolno, czego nie wolno, jakiego AI można używać w pracy, zasady raportowania incydentów, procedura wdrażania nowych systemów AI, kto odpowiada za AI, co z danymi firmowymi, klientami, danymi osobowymi.
- Przeszkolić personel.
- Dokonać integracji z RODO i bezpieczeństwem informacji, w szczególności: należy upewnić się, że każdy system AI przetwarzający dane osobowe jest objęty analizą RODO (DPIA, podstawy prawne, minimalizacja danych, privacy by design); czynności przetwarzania uwzględnione są w rejestrze przetwarzania; a informacja o przetwarzaniu danych w ramach AI (jeśli ma miejsce) jest przekazywana w klauzulach informacyjnych.
- Wdrożyć podstawowe mechanizmy nadzoru.
Zaleca się przeprowadzenie audytu AI w organizacji przed wejściem w życie ustawy, żeby wychwycić ewentualne luki i je uzupełnić.
W razie potrzeby, pozostajemy do dyspozycji.
Zespół Kancelarii Kulczycki, Puławska s. c.